Εξωσωματική γονιμοποίηση σε φυσικό κύκλο

H πρώτη εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF), που έγινε το 1978, πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια ενός φυσικού κύκλου, με τη λήψη δηλαδή του φυσιολογικά αναπτυχθέντος ωαρίου. Παρόλα αυτά με την πάροδο των χρόνων αυτή η μέθοδος εγκαταλείφθηκε. Μετεξελίχθηκε, έτσι, στην κλασική IVF, όπου με τη χρήση φαρμάκων επιτυγχάνεται πολλαπλή παραγωγή ωαρίων με σαφώς πιο βελτιωμένα αποτελέσματα από άποψη κυήσεων.

Αν και η αύξηση των ποσοστών κυήσεως είναι θεμιτός στόχος και η διέγερση των ωοθηκών σήμερα γίνεται με ασφαλή φάρμακα και μέσα, εντούτοις κάποιοι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί, με ποιο συχνο το σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών (OHSS). Εκτός αυτού, η σύγχρονη παγκόσμια τάση είναι προς τη μεταφορά ενός και μόνο εμβρύου (single embryo transfer, SET) , με σκοπό την αποφυγή των πολύδυμων κυήσεων, σε συνδυασμό με την κάλυψη των ιατρικών δαπανών από τις ασφαλιστικές εταιρείες για έναν αριθμό IVF προσπαθειών. Ολα τα παραπανω καθιστούν το συνδυασμό φυσικού κύκλου και εξωσωματικής - IVF-Φυσικός κύκλος (Natural cycle IVF) - μια ενδιαφέρουσα εναλλακτική πρόταση.

Εξωσωματικη σε φυσικό κύκλο

Η γυναίκα παρακολουθείται με υπερηχογράφικο και ορμονολογικό αιματολογικό έλεγχο κατά τη διάρκεια του κύκλου της (τρεις φορές περιπου) και μόλις το επικρατούν ωοθυλάκιό της φτάσει το κατάλληλο μέγεθος (άνω των 16 χιλιοστών), τότε χορηγείται μία δόση χοριακής γοναδοτροπίνης (φυσιολογικά παραγόμενη ορμόνη της κύησης) εφάπαξ τα μεσανυχτα, ώστε το ωάριο που περιέχεται μεσα στο ωοθυλακίο να ωριμάσει. Στη συνεχεία, 36 ωρες αργοτερα, δηλαδη τη μεθεπόμενη ημέρα το πρωί, η γυναίκα προσέρχεται στο κεντρο υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και με τοπική αναισθησία γίνεται η λήψη του ωαρίου υπό υπερηχογραφικό έλεγχο. Αμέσως μετά μπορεί να επιστρέψει στην εργασία της, χωρίς την παραμικρή ενόχληση. Το ωάριο ανευρίσκεται στο 80% των περιπτώσεων και ακολουθεί η μικρο-γονιμοποίησή του (ICSI) με σπερματοζωάριο του συντρόφου . Εφόσον το ωάριο γονιμοποιηθεί (80% των περιπτώσεων), το έμβρυο καλλιεργείται στο εργαστήριο -in vitro-, και εάν η ανάπτυξή του είναι κατάλληλη (60% των περιπτώσεων), μεταφέρεται στη μήτρα την 2η ή 3η ημέρα της καλλιέργειας.

Το ερώτημα, όμως, που μας απασχολεί είναι τι πιθανότητες έχουμε για εγκυμοσύνη έπειτα από εξωσωματική σ' ένα φυσικό κύκλο. Οι πιθανότητες ανά γυναίκα που υποβάλλεται σ' αυτή τη θεραπεία σήμερα είναι μεταξύ 10%-15%, ενώ ανά εμβρυομεταφορά μπορεί να αγγίξει και το 50% (καθώς δεν είναι εφικτό όλες οι γυναίκες να έχουν εμβρυομεταφορά). Η πιθανότητα αυτή είναι εξαιρετική αν αναλογιστούμε ότι η πιθανότητα κύησης ύστερα από κλασική εξωσωματική κυμαίνεται μεταξύ 25%-35%, ανάλογα βέβαια με την ηλικία της γυναίκας. Είναι δε ακόμα πιο ενδιαφέρον το γεγονός ότι έπειτα από 4 συνεχόμενους κυκλους εξωσωματικης σε φυσικούς κύκλο το αθροιστικό ποσοστό κύησης μπορεί να ξεπεράσει το 35%.

Σε ποιες γυναίκες μπορεί να εφαρμοστεί επομένως η εξωσωματική σε φυσικό κύκλο

Θεωρητικά σε κάθε γυναίκα. Παρ' όλα αυτά, καλό είναι να διαχωριστούν δύο ομάδες γυναικών που μπορεί να ωφεληθούν από το παραπάνω είδος υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Η πρώτη κατηγορία γυναικών είναι αυτές κάτω των 35 ετών, με φυσιολογικό εμμηνορρυσιακό κύκλο, που πληρούν τα κριτήρια για να ξεκινήσουν εξωσωματική γονιμοποίηση. Μεγάλο μέρος απ' αυτές τις γυναίκες δεν έχουν δυνητικά πρόβλημα στην εμφύτευση (όπως για παράδειγμα, εκείνες με σαλπιγγικό παράγοντα ή ανδρικής αιτιολογίας υπογονιμότητα), οπότε, αντί να υποβληθούν σε ορμονική διέγερση και IVF, μπορεί να πραγματοποιησουν ένα πρόγραμμα 3 έως 4 συνεχόμενων εξωσωματικων σέ φυσικό κύκλο και να αποφύγουν τη δοκιμασία της κλασικής εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Μια δεύτερη κατηγορία αποτελούν οι γυναίκες εκείνες που έχουν υποβληθεί ανεπιτυχώς σε μεγάλο αριθμό προσπαθειών IVF, αλλά, παρά τη μεγάλη δόση ορμονών (γοναδοτροπινών), δεν απαντούν στη θεραπεία και παράγουν ένα ή ελάχιστα ωάρια (poor responders). Αυτες οι γυναίκες, προτού καταφύγουν στη μέθοδο της εξωσωματικής με δωρεά ωαρίων, μπορούν να προσπαθήσουν κάποιους IVF κύκλους με το δικό τους, φυσικά παραγόμενο ωάριο.

Συνοψίζοντας, η εξωσωματική σε φυσικό κύκλο αποτελεί σήμερα μια επιλογή πρώτης γραμμής για νέες γυναίκες που πρέπει να υποβληθούν σε εξωσωματική γονιμοποίηση.

Τα οφέλη είναι πολλα, όπως:

• καμία λήψη ορμονών για τη διέγερση των ωοθηκών
• μηδενική πιθανότητα συνδρόμου υπερδιέγερσης των ωοθηκών
• μηδαμινή πιθανότητα δίδυμων κυήσεων και όλων των κινδύνων που αυτές συνεπάγονται και σαφώς ελαττωμένο κόστος.

Επιπλέον, το ψυχολογικό βάρος είναι πολύ μικρότερο για τη γυναίκα και η αίσθηση ότι μπορεί να μείνει έγκυος μ' έναν λιγότερο τεχνητό τρόπο και περισσότερο «φυσικό» σε μερικές γυναίκες βοηθά ν'ανακτήσουν τη χαμένη τους αυτοπεποίθηση και κάνει την όλη διαδικασία περισσότερο κατανοητή και με λιγότερη δυσφορία.

Η εξωσωματική γονιμοποίηση μπορεί να θεωρηθεί μια πολύ πρωθύστερη ανακάλυψη για την εποχή της και για τις ιατρικές γνώσεις που τότε κατείχαμε. Στην εποχή μας, που η συνειδητοποίηση των κινδύνων της εξωσωματικής, και ιδίως των πολύδυμων κυήσεων, που έχει αποτέλεσμα, ώθησε τα πιο σύγχρονα κράτη (Βέλγιο, σκανδιναβικά κράτη) να επιδοτούν πλήρως έως και 6 προσπάθειες εξωσωματικής, αρκεί τις πρώτες φορές να τοποθετείται μόνο ένα έμβρυο.

Σ' αυτό το νέο πλαίσιο, έχει σίγουρα θέση η εξωσωματική σε φυσικό κύκλο ως επαναπροσέγγιση της φύσης.

• ωοληψια
• μικρογονοιμοποιηση
• προευμφυτευτικη διαγνωση
• εμβρυομεταφορα