Γυναικεία Ακράτεια

Εισαγωγή

Η ακράτεια ούρων είναι μια κατάσταση κατά την οποία εκδηλώνεται ακούσια απώλεια ούρων σε τέτοιο βαθμό, ώστε αυτό καθίσταται κοινωνικό πρόβλημα ή πρόβλημα υγιεινής. Εκτιμάται ότι ποσοστό μεγαλύτερο του 20-40% του γυναικείου πληθυσμού θα παρουσιάσει ακράτεια στη ζωή του. Στους παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση της ακράτειας περιλαμβάνονται: το φύλο (είναι 2-3 φορές πιο συνηθισμένη στις γυναίκες απ’ ότι στους άνδρες), οι τοκετοί, η εμμηνόπαυση, το κάπνισμα και η παχυσαρκία.

Σύμφωνα με τη πρώτη επιδημιολογική μελέτη που πραγματοποιήθηκε και ολοκληρώθηκε στην Ελλάδα πριν ένα χρόνο διαπιστώθηκε πως το ποσοστό των γυναικών που παρουσιάζουν τουλάχιστον ένα επεισόδιο ακράτειας στο πρόσφατο ιστορικό τους είναι πολύ περισσότερα υψηλό από το αναμενόμενο και αφορά δυστυχώς και νεότερες ηλικίες γυναικών ακόμα και άτοκες. Οι λόγοι που μπορεί να οφείλεται το πρόβλημα αυτό ποικίλουν κατά τον τύπο της ακράτειας και συνήθως είναι πολυπαραγοντικοί.

Τύποι ακράτειας

Η ακράτεια είναι ένα σύμπτωμα το οποίο έχει διαφορετική μορφή κατά περίπτωση αλλά και αιτιολογία και επειδή η αντιμετώπιση και η θεραπεία της είναι καθαρά συνάρτηση του τι τύπου ακράτεια αντιμετωπίζει η γυναίκα πρέπει να προηγείται η διερεύνηση των προαναφερθέντων. Για καλύτερη κατανόηση του θέματος θα ήταν χρήσιμο να αναφέρω ότι βάσει των κλινικών περιγραφών οι πιο γνωστές και συχνές μορφές (τύποι) ακράτειας είναι οι εξής:

• Ακράτεια ούρων από προσπάθεια, που απλά εμφανίζεται όταν αυξάνεται η πίεση στην κοιλιά μας με τον βήχα , το γέλιο , το φτέρνισμα , το σήκωμα βάρους , την σωματική άσκηση. Είναι το συχνότερο είδος ακράτειας ούρων που απαντάται κυρίως σε νεότερες γυναίκες και έχει σχέση με το πόσο ισχυρός είναι ο σφιγκτήρας της κύστης και οι μύες του πυελικού εδάφους, επίσης η χαλαρότητα των γενετικών οργάνων και το επίπεδο των οιστρογόνων τους, ιδίως μετά την εμμηνόπαυση.
• Ακράτεια ούρων επιτακτικού τύπου, που είναι η αιφνίδια και έντονη ανάγκη για ούρηση η οποία ακολουθείται από απώλεια ούρων. Το γεγονός οφείλεται σε έντονες ανεξέλεγκτες συσπάσεις της κύστης, η οποία ονομάζεται ανάλογα με το αίτιο, ασταθής ή υπεραντανακλαστική ή γενικά, υπερδραστήρια ουροδόχος κύστη. Τα αιτία μπορεί να είναι νευρολογικά (κεντρικό ή περιφερικό νευρικό σύστημα),να αφορούν τις ίδιες τις λείες μυϊκές ίνες της κύστης, να έχουν σχέση με μια φλεγμονή ή ακόμη να είναι και άγνωστα (ιδιοπαθής αστάθεια της κύστης).
• Μεικτού τύπου, που συνυπάρχουν και οι δύο προηγούμενοι τύποι ακράτειας.
• Ακράτεια ούρων από υπερπλήρωση. Στην περίπτωση αυτήν η κύστη είναι μόνιμα γεμάτη με ούρα και αδειάζει συνεχώς κι από λίγο, την παραμικρή αύξηση της ποσότητας τους. Συχνότερα αίτια είναι η χαλαρότητα του κυστικού τοιχώματος από μεταβολικά (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης) ή από νευρολογικά αίτια και η χρόνια απόφραξη της ουρήθρας.
• Συνεχής ακράτεια που οφείλεται σε ανατομικές βλάβες η μόνιμα νευρολογικά αίτια. Αφορά κυρίως υπερήλικες γυναίκες.

Θεραπεία

Η θεραπεία βασίζεται στο αίτιο της ακράτειας. Τα συντηρητικά μέτρα, όπως η εκπαίδευση της ουροδόχου κύστης και η βιοανάδραση, είναι χρήσιμα στη θεραπεία της επιτακτικής ακράτειας, η οποία ανταποκρίνεται επίσης πολύ καλά στη φαρμακευτική αγωγή. Οι ασκήσεις πυελικού εδάφους (ασκήσεις Kegel, βιοανάδραση, ηλεκτρική διέγερση) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη θεραπεία της ακράτειας από προσπάθεια που δεν ανταποκρίνεται καλά στη φαρμακευτική αγωγή. Η χειρουργική θεραπεία (λαπαροσκοπικές ή κολπικές διαδικασίες που αυξάνουν τον αυχένα της ουροδόχου κύστης – μπλοκάροντας την απώλεια ούρων εξαιτίας της αυξημένης κοιλιακής πίεσης), αν και δεν είναι χρήσιμη στη θεραπεία της επιτακτικής ακράτειας, είναι μία πολύ αποτελεσματική διαδικασία στη θεραπεία της ακράτειας από προσπάθεια.

Ο κάθε λοιπόν διαφορετικός τύπος ακράτειας αντιμετωπίζεται με διαφορετικό τρόπο ακόμα και ως προς το βαθμό του προβλήματος και για αυτό τον λόγο είναι πολύ σημαντικό να γίνει η σωστή διάγνωση. Αυτό επιτυγχάνεται στο μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας με μια ειδική εξέταση που ονομάζεται Ουροδυναμικός έλεγχος και γίνεται σε ειδικά εξειδικευμένα κέντρα αφού βέβαια προηγηθεί ένα καλό ιστορικό των συμπτωμάτων ,μία κλινική εξέταση όπως και μια απλή εξέταση ούρων και καλλιέργεια.

Ο Ουροδυναμικός έλεγχος είναι μια απλή, μη επώδυνη εξέταση η οποία με την τοποθέτηση ενός πολύ λεπτού μικρού καθετήρα και τη βοήθεια ενός υπολογιστή μελετάει την δραστηριότητα της ουροδόχου κύστεως και της ουρήθρας και προσδιορίζει με μεγάλη ακρίβεια το αίτιο του προβλήματος.

Η χρησιμότητα της ουροδυναμικής μελέτης και το όφελος της για την γυναίκα είναι πολύ σημαντική και αναφέρομαι σε μερικούς λόγους για να γίνει πιο κατανοητό :

1. Προσδιορίζει με μεγάλη ακρίβεια σε συνδυασμό με την καλή λήψη ενός ιστορικού τον τύπο και τον βαθμό της ακράτειας , αυτό είναι πολύ σημαντικό για την λύση του προβλήματος αφού η σωστή διάγνωση δίνει και το καλύτερο αποτέλεσμα.
2. Σε περίπλοκα περιστατικά που συνυπάρχουν διαταραχές του πυελικού εδάφους όπως κυστεοκήλη . πρόπτωση μήτρας κ.α. μελετάται η λειτουργικότητα της κύστεως οι πιθανές διαταραχές ούρησης και προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για την μετεγχειρητική συμπεριφορά μετά την διόρθωση της βλάβης.
3. Σε περιστατικά κυστεοκήλης και πρόπτωση μήτρας όπου δεν περιγράφεται κλινικά ακράτεια ούρων η εξέταση της ουροδυναμικής μελέτης έχει σημαντική θέση προεγχειρητικά για την διερεύνηση της λανθάνουσας ακράτειας που εμφανίζεται σε μεγάλο ποσοστό μετά την διόρθωση της βλάβης , έτσι ώστε να προγραμματιστεί και να αντιμετωπιστεί σαν πρόβλημα σε ένα χρόνο με την κατάλληλη τεχνική.

Το όφελος της γυναίκας είναι πολύ μεγάλο γιατί η ουροδυναμική μελέτη είναι η μόνο εξέταση που με μεγάλη ακρίβεια θα δώσει την καλύτερη δυνατή ενδεδειγμένη λύση στο πρόβλημα της ακράτειας.