Κατάτμηση DNA Σπέρματος

ΚΑΤΑΤΜΗΣΗ DNA ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ

Με την εμφάνιση της μικρογονιμοποίησης (ICSI) στα προγράμματα εξωσωματικής γονιμοποίησης, επικράτησε η τάση να συσχετίζεται η αποτυχία της επίτευξης εγκυμοσύνης περισσότερο με την ποιότητα των ωαρίων ή απλών γυναικολογικών παραγόντων και λιγότερο με την ποιότητα του σπέρματος.

Τα τελευταία χρόνια, μετά από εκτενείς έρευνες, εισήχθη μία σχετικά νέα άποψη στην κλινική πρακτική ότι η ποιότητα των εμβρύων και/η βιωσιμότητα τους σχετίζεται πιθανώς με την ακεραιότητα του DNA του σπέρματος.

Τι είναι η Κατάτμηση DNA του σπέρματος;

Το DNA έχει τη μορφή περιελιγμένης διπλής έλικας, που σταθεροποιείται δομικά από πλευρικούς δεσμούς. Αν οι δεσμοί σπάσουν, τότε η έλικα γίνεται ασταθής. Η δομική αλλοίωση στο DNA του σπέρματος (κατάτμηση DNA σπέρματος) δεν αντι-κατοπτρίζεται σε καμία από τις συμβατικές παραμέτρους (κινητικότητα, συγκέντρωση, μορφολογία κ.λπ.)

Άνδρες με σπερματολογικές αναλύσεις ακόμα και εντός των φυσιολογικών ορίων, ενδέχεται να φέρουν υψηλό ποσοστό κατάτμησης στο DNA των σπερματοζωαρίων τους.

Ο Βαθμός Κατάτμησης του DNA συσχετίζεται με την αποτυχία επίτευξης εγκυμοσύνης, ανεξάρτητα από την μέθοδο γονιμοποίησης του ωαρίου (φυσιολογική, IUI, IVF ή 1CSI), μέσω:

• Της μείωσης της γονιμοποιητικής ικανότητας των σπερματοζωαρίων
• Της αναστολής ανάπτυξης των εμβρύων
• Της μη επιτυχούς έκβασης της εμφύτευσής τους (αποβολή)

Τι προκαλεί την Κατάτμηση DNA;

Οι κύριοι παράγοντες, οι οποίοι ευθύνονται για την παρουσία υψηλών επιπέδων κατάτμησης στο DNA του σπέρματος, είναι:

• η έκθεση σε χημικές-τοξικές ουσίες, ακτινοβολία ή υψηλές θερμοκρασίες
• η ατμοσφαιρική ρύπανση
• η χρήση φαρμάκων
• η παρουσία κιρσοκήλης, καρκίνου όρχεων, φλεγμονής ή υψηλού πυρετού
• η αυξημένη θερμοκρασία όρχεων
• το κάπνισμα
• η κακή διατροφή
• η προχωρημένη ηλικία του άνδρα (περίπου >50 έτη)
• οποιαδήποτε διαδικασία έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση οξειδωτικού στρες

Σε ποιούς συνιστάται η εξέταση;

Εξέταση για την Κατάτμηση DNA σπέρματος συνιστάται κυρίως στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• Ανεξήγητη υπογονιμότητα μεγάλης διάρκειας
• Χαμηλά ποσοστά γονιμοποίησης ή έμβρυα κακής ποιότητας σε κύκλους IVF
• Αποτυχία εμφύτευσης μετά από IVF
• Καθ' έξιν αποβολές
• Μακροχρόνια παραμονή σε περιβάλλον με τοξικούς για την γονιμότητα παράγοντες
• Ολιγοασθενοτερατοζωοσπερμία
• Προχωρημένη ηλικία του συζύγου (> 50 χρόνια)

Γενικότερα, για την ολοκληρωμένη αξιολόγηση της ποιότητας του ανδρικού σπέρματος, η εξέταση της κατάτμησης DNA θα πρέπει πλέον να συνοδεύει τον αρχικό συμβατικό έλεγχο του εξεταζομένου.

Μπορεί να αντιμετωπίσει η παρουσία υψηλών επιπέδων Κατάτμησης DNA;

Η εμφάνιση ενός υψηλού δείκτη Κατάτμησης DNA μπορεί να επιτευχθεί με την αξιολόγηση αιτιολογικών παραγόντων του φαινομένου, οι οποίοι συνδέονται με το επίπεδο ζωής. Στην περίπτωση του οξειδωτικού στρες, συνιστάται ο εμπλουτισμός της διατροφής των ασθενών σε αντιοξειδωτικές ουσίες.

Βιταμίνη C, Ε και β-καροτένιο, σε ενδεδειγμένες δόσεις, καθώς και κάποια στοιχεία, όπως ο ψευδάργυρος και το σελήνιο, ασκούν αντιοξειδωτική δράση. Τροφές, με υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικές ουσίες είναι τα λαχανικά, το κόκκινο κρασί, το πράσινο τσάι κ.α.

Έρευνες έχουν δείξει ότι η πρόσληψη αντιοξειδωτικών ουσιών μπορεί εμποδίσει, την παρουσία υψηλών επιπέδων κατάτμησης DNA σπέρματος σε 15% έως και 25%.

Αν ο Δείκτης Κατάτμησης DNA του σπέρματος δεν μειωθεί, θα πρέπει να εγκαταλειφθεί η προγραμματισμένη προσπάθεια ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής; Ο βαθμός επίδρασης ενός υψηλού Δείκτη Κατάτμησης DNA στο σπέρμα, μπορεί να αξιολογηθεί σε συνδυασμό και με την ηλικία της συζύγου. Όταν η σύζυγος είναι νέα σε ηλικία (30-35 ετών) ή στην περίπτωση δωρεάς ωαρίων είναι πιθανό ένα υψηλό ποσοστό κατάτμησης DNA (30-40%) να μπορεί διορθωθεί από το ωάριο.

Στα πλαίσια της προσπάθειας διερεύνησης των αιτίων της αποτυχίας ενός ζευγαριού να επιτύχει εγκυμοσύνη ή να παράγει καλής ποιότητας έμβρυα, το περιστατικό είναι ξεχωριστό και πρέπει να αναλύεται λεπτομερώς με θεράποντα ιατρό.